Kołatanie serca to jedna z najczęstszych dolegliwości, z jakimi pacjenci zgłaszają się do kardiologa. Dla jednych jest to sporadyczne uczucie mocniejszego bicia serca, dla innych nagłe przyspieszenie tętna, nieregularne uderzenia lub wrażenie „przeskakiwania” serca. Choć w wielu przypadkach kołatanie serca nie oznacza poważnej choroby, nigdy nie powinno być bagatelizowane, szczególnie jeśli pojawia się często, trwa dłużej lub towarzyszą mu inne objawy.
W praktyce kardiologicznej bardzo często pojawia się pytanie: czy wystarczy wykonać EKG, czy konieczne jest badanie Holter EKG? Odpowiedź zależy przede wszystkim od charakteru dolegliwości, czasu ich występowania oraz wyników wywiadu lekarskiego.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest kołatanie serca, jakie mogą być jego przyczyny oraz kiedy podstawowe badanie EKG jest wystarczające, a kiedy lekarz zaleca całodobowe monitorowanie pracy serca za pomocą Holtera EKG.
Czym jest kołatanie serca?
Kołatanie serca to subiektywne odczucie pracy serca. Pacjent może mieć wrażenie, że serce:
- bije zbyt szybko,
- bije zbyt mocno,
- pracuje nieregularnie,
- „przeskakuje” lub „zatrzymuje się” na chwilę,
- uderza z dużą siłą w klatkę piersiową.
Nie zawsze oznacza to chorobę serca. U wielu osób kołatanie pojawia się w sytuacjach stresowych, po wypiciu dużej ilości kawy czy podczas intensywnego wysiłku fizycznego. Zdarza się jednak, że jest pierwszym objawem zaburzeń rytmu serca wymagających diagnostyki i leczenia.
Najczęstsze przyczyny kołatania serca
Stres i silne emocje
Jedną z najczęstszych przyczyn kołatania serca jest aktywacja układu współczulnego. Organizm zwiększa wydzielanie adrenaliny, co prowadzi do przyspieszenia akcji serca.
Kołatanie może pojawić się podczas:
- stresu zawodowego,
- egzaminów,
- konfliktów,
- napadów lęku,
- przewlekłego przemęczenia.
Takie objawy często ustępują samoistnie po uspokojeniu organizmu.
Nadmierna ilość kofeiny
Kawa, napoje energetyczne oraz niektóre suplementy mogą powodować przyspieszenie pracy serca.
Ryzyko zwiększa:
- picie kilku mocnych kaw dziennie,
- spożywanie napojów energetycznych,
- jednoczesne stosowanie preparatów pobudzających.
Alkohol
Niektóre osoby odczuwają kołatanie serca po spożyciu alkoholu, szczególnie w większych ilościach. Alkohol może prowokować występowanie zaburzeń rytmu serca, w tym migotania przedsionków.
Zaburzenia elektrolitowe
Niedobór:
- potasu,
- magnezu,
- wapnia,
może prowadzić do występowania arytmii i uczucia kołatania serca.
Choroby tarczycy
Nadczynność tarczycy bardzo często powoduje:
- szybkie bicie serca,
- uczucie niepokoju,
- drżenie rąk,
- nadmierną potliwość.
Dlatego w diagnostyce kołatania serca lekarz często zleca również badania hormonalne.
Choroby serca
Kołatanie może być objawem między innymi:
- migotania przedsionków,
- trzepotania przedsionków,
- częstoskurczu nadkomorowego,
- częstoskurczu komorowego,
- dodatkowych pobudzeń,
- choroby wieńcowej,
- wad zastawkowych,
- niewydolności serca.
W takich przypadkach konieczna jest dokładna diagnostyka kardiologiczna.
Jakie objawy powinny zaniepokoić?
Nie każde kołatanie serca jest niebezpieczne. Istnieją jednak sytuacje wymagające pilnej konsultacji lekarskiej.
Do alarmujących objawów należą:
- utrata przytomności,
- omdlenia,
- silny ból w klatce piersiowej,
- duszność,
- zawroty głowy,
- bardzo szybkie lub bardzo wolne tętno,
- kołatanie utrzymujące się przez kilkanaście minut lub dłużej,
- występowanie objawów podczas wysiłku.
Jeżeli kołataniu serca towarzyszy ból w klatce piersiowej lub utrata przytomności, należy niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną.
Jak wygląda diagnostyka kołatania serca?
Pierwszym etapem jest szczegółowy wywiad lekarski.
Kardiolog zapyta między innymi:
- kiedy pojawiają się objawy,
- jak długo trwają,
- czy występują podczas wysiłku,
- czy towarzyszy im ból lub duszność,
- jakie leki przyjmuje pacjent,
- czy w rodzinie występowały choroby serca.
Już na podstawie rozmowy lekarz często może określić, jakie badania będą najbardziej przydatne.
Badanie EKG – pierwszy krok diagnostyki
Elektrokardiogram (EKG) jest podstawowym badaniem wykonywanym u pacjentów zgłaszających kołatanie serca.
Badanie trwa zaledwie kilka minut, jest całkowicie bezbolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania.
Podczas EKG aparat rejestruje elektryczną aktywność serca, dzięki czemu lekarz może ocenić:
- rytm serca,
- częstość pracy serca,
- przewodzenie impulsów,
- obecność zaburzeń rytmu,
- cechy przerostu mięśnia sercowego,
- oznaki niedokrwienia.
Badanie stanowi podstawę diagnostyki większości chorób układu krążenia.
Kiedy EKG wystarczy?
W wielu przypadkach wykonanie standardowego EKG pozwala szybko postawić rozpoznanie.
Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy objawy występują w momencie wykonywania badania.
EKG może wykazać między innymi:
- migotanie przedsionków,
- trzepotanie przedsionków,
- tachykardię,
- bradykardię,
- dodatkowe pobudzenia,
- blok przedsionkowo-komorowy.
Jeżeli podczas badania rytm serca jest nieprawidłowy, lekarz może od razu wdrożyć dalszą diagnostykę lub leczenie.
Problem z jednorazowym badaniem EKG
Największym ograniczeniem klasycznego EKG jest fakt, że przedstawia ono pracę serca jedynie przez kilka sekund.
Jeżeli kołatanie serca pojawia się:
- raz na kilka dni,
- raz w tygodniu,
- tylko wieczorem,
- wyłącznie podczas snu,
- podczas wysiłku,
wynik EKG wykonany w gabinecie może być całkowicie prawidłowy.
Nie oznacza to jednak, że problem nie istnieje.
Właśnie dlatego w wielu przypadkach lekarz zaleca dłuższą obserwację rytmu serca.
Kiedy lekarz podejrzewa arytmię?
Arytmia to zaburzenie prawidłowego rytmu pracy serca.
Może objawiać się jako:
- przyspieszone bicie serca,
- nieregularny rytm,
- uczucie „przeskakiwania” serca,
- chwilowe zatrzymania rytmu.
Nie każda arytmia jest groźna, jednak niektóre mogą zwiększać ryzyko udaru mózgu, niewydolności serca czy nagłego zatrzymania krążenia.
Dlatego tak ważne jest uchwycenie zaburzeń rytmu podczas ich występowania.
Holter EKG – kiedy jest potrzebny?
Jeżeli standardowe EKG nie wykazuje nieprawidłowości, a pacjent nadal odczuwa kołatanie serca, kolejnym krokiem jest zwykle badanie Holter EKG.
Holter rejestruje pracę serca przez 24, 48, a niekiedy nawet 72 godziny lub dłużej.
Dzięki temu możliwe jest wykrycie zaburzeń rytmu, które nie wystąpiły podczas krótkiego badania EKG wykonywanego w gabinecie.
W drugiej części artykułu wyjaśnimy szczegółowo, kiedy Holter EKG jest najlepszym rozwiązaniem, jak przebiega badanie, jakie choroby może wykryć oraz jak interpretować jego wyniki.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o kołatanie serca
Czy kołatanie serca zawsze oznacza chorobę serca?
Nie. Kołatanie serca może być związane ze stresem, przemęczeniem, nadmiernym spożyciem kofeiny, alkoholu lub silnymi emocjami. Może jednak również świadczyć o zaburzeniach rytmu serca, chorobie wieńcowej, wadach zastawek lub innych schorzeniach układu krążenia. Jeśli objawy nawracają lub są nasilone, warto skonsultować się z kardiologiem.
Kiedy zgłosić się do kardiologa z kołataniem serca?
Wizyta u kardiologa jest wskazana, gdy kołatanie serca pojawia się regularnie, trwa kilka minut lub dłużej, występuje podczas wysiłku albo towarzyszą mu duszność, zawroty głowy, omdlenia lub ból w klatce piersiowej.
Czy zwykłe EKG wykryje przyczynę kołatania serca?
EKG pozwala wykryć wiele zaburzeń rytmu serca, ale tylko wtedy, gdy występują w momencie wykonywania badania. Jeśli objawy pojawiają się sporadycznie, wynik EKG może być prawidłowy mimo istniejącej arytmii.
Kiedy lekarz zleca badanie Holter EKG?
Holter EKG jest zalecany przede wszystkim wtedy, gdy kołatanie serca pojawia się okresowo i nie udało się uchwycić zaburzeń rytmu podczas standardowego badania EKG. Całodobowa rejestracja zwiększa szansę na postawienie trafnej diagnozy.
Jak długo nosi się Holter EKG?
Najczęściej badanie trwa 24 godziny, jednak w zależności od objawów lekarz może zalecić monitorowanie przez 48 lub 72 godziny, a w niektórych przypadkach jeszcze dłużej.
Czy z Holterem EKG można normalnie funkcjonować?
Tak. Podczas badania należy wykonywać codzienne czynności, ponieważ celem jest zarejestrowanie pracy serca w typowych warunkach. Należy jedynie unikać kąpieli oraz zamoczenia urządzenia.
Czy stres może powodować kołatanie serca?
Tak. Silny stres, przewlekłe napięcie oraz napady lęku mogą prowadzić do przyspieszenia pracy serca i uczucia kołatania. Mimo to warto wykluczyć przyczyny kardiologiczne, zwłaszcza jeśli objawy pojawiają się często.
Czy kawa powoduje kołatanie serca?
U osób wrażliwych na kofeinę spożycie dużej ilości kawy, napojów energetycznych lub innych produktów zawierających kofeinę może wywołać kołatanie serca. Jeśli objawy występują po ich spożyciu, warto ograniczyć kofeinę i obserwować organizm.
Jakie badania oprócz EKG i Holtera mogą być potrzebne?
W zależności od objawów kardiolog może zlecić echo serca, badania laboratoryjne, pomiar ciśnienia tętniczego, próbę wysiłkową lub badania hormonalne, np. ocenę funkcji tarczycy. Zakres diagnostyki jest dobierany indywidualnie.
Czy kołatanie serca można wyleczyć?
Możliwości leczenia zależą od przyczyny dolegliwości. Czasami wystarczy zmiana stylu życia i ograniczenie czynników wywołujących objawy. W innych przypadkach konieczne jest leczenie farmakologiczne, zabiegowe lub regularna kontrola u kardiologa. Właściwa diagnostyka pozwala dobrać najskuteczniejszą metodę postępowania.
